Thursday, November 11, 2010

Хамхуулын амьдралаас хагацаж чадах зориг



Францын шашны зүтгэлтэн Ламуне завхарсан амьдралаар амьдарч яваа нэгэн залууд: "Хүүхээ чи одоо,
өөрийн амьдрах замаа өөрөө шийдэх цаг чинь болжээ. Энэхүү боломжийг үргээж орхивол чи өөрийнхөө
ухсан булшинд булшлагдаж, дээр чинь унасан чулууг түлхэж чадахгүй байсаар үхэн үхтлээ зовлонтойгоор
тарчлахын эхлэл болж магадгүй. Зоригтой амьдрана гэдэг нь бид хамгийн амархан эзэмшижчадахдадал
заншил юм.Тиймээс хүчтэй, бат бэх зоригтой болох хичээл зүтгэл гаргаад үз л дээ. Үндэс үгүй өвс лүгээ
адил амьдралаа одоо үүгээр цэглээд, газарт хөлөө тавиад алхаж үз. Хамхуултай адил салхинд биеэ даатгаад
хийсэх мэт амьдрал чинь гэнэтхэн хаягдаж арилна даа." гэжээ.
Буяны зүтгэлтэн Бакстон эрс шийдмэг, түүнийгээ хамгаалсаар явахыг хүсдэг хүний хүсэл
мөрөөдлийн ихэнх хувь нь биелэгддэг гэж ноттой итгэдэг байлаа. Тэрээр хүүгийнхээ нэгэнд хаягласан
захидалдаа: "Чи ч гэсэн тун удахгүй, баруун тийш явах уу, зуүн тийш явах уу гэдгээ шийдэх насандаа хүрээд
байна. Тиймээс өөрийнхөө үзэл зарчим, шийдвэр гаргах чадвар, бас оюун санааны хүч чадал сэлт чинь хэр
зэрэг хүчтэй байгааг өөрийн биеэр баталж үзвэл сайн.
Эс тэгвэл чи залхуу хойргот уусаж, үүлгэртэж амьдрах, чадваргүй залхуугийн муу зуршлаар
будагдаж орхихоос зайлахгүй. Нэг удаа л тийм нөхцөлд биеэ унагаачихвал тэндээс мөлхөж гарах хялбар
арга байхгүй- Залуу хүнд бол өөрийнх нь мөрөөдлийн ихэнх хэсэг биелэгдэх ёстой юм. Би ч тийм л байсан...
Яг чиний насан дээр би өөрийнхөө амьдралыг орвонгоор нь эргүүлсэн бөгөөд, өнөөгийн аз жаргал, алдар суу
түүгээр олгогдсон юм гэж хэлж болно. Чи ч бас амьдрах эрчим буцалсан, чармайлт зүтгэлтэй амьдрах замыг
зорихоор хатуу шийдэх хэрэгтэй юм шүү. Одоо шийдээд нэг алхам гишгэж чадвал чи өөрийнхөө тийм
ухаантайд бүх насаараа талархаж явах болов уу" гэжээ.
Хүний дур зорго гэдэг зүг чиг хамаагүй, хар хурдаараа цойлон урагшлах гээд байдаг. Тийм
болохоор дур зорготоо зөв зорилт тавьж, таарч тохирсон зүг чиг рүү нь залахыг оролдох нь хамгийн чухал
юм. Тачаал хийгээд жаргал цэнгэл хөөхөөр зүглэсэн дур зорго хурдан хугацааны дотор чөтгөр шулмын мөн
чанарт хувилж, оюун ухаан нь түүний дорд боол болох болов уу. Харин түүний эсрэгээр, сайнтай
хөөцөлдөхөөр зүглэсэн дур зорго бол нэр алдартай агаар нэг. Тэнд оюун ухаан хүний хамгийн дээд мандал
бадралыг авч ирэх эзэн болох нь дамжиггүй.

Monday, November 8, 2010

Өөрийгөө залах "зоригийн хүч"



Зоригийн хүч л байвал хүн өөрийнхөө шийдсэн ёсоор зорилгоо гүйцэтгэж, өөрийнхөө тийм байх
юмсан гэж бодсон ёсоор тийм хүн болж чаддаг. Нэгэн ухаантан дандаа ийн өгүүлдэг байжээ:
"Та хүсвэл ямар ч хүн болж болно. Бидний зоригийн хүч бурхны хүчтэй холбогддог тул түүний үр дүн
туйлын их. Чин сэтгэлээсээ буурь суурьтайгаар түүнийг нэхэмжилж явбал бүгд бололцоотой болно. Гэвч
төлөв даруу зан, тэвчээр, аядуу зөөлөн хийгээд уужуу талбиу ааш зэргийг биедээ шингээе гэж чин
сэтгэлээсээ хүсэхгүй оайхын хэрээр юуг ч мөрөөдөөд биелэхгүй болов уу".
Нэгэн мужааны тухай ийм нэгэн яриа өргөн тархсан байдаг. Нэг өдөр тэрээр хотын захирагчийн
амрах сандал засах тушаал авч харуулдаж байлаа. Гэтэл ажил хийж байгаа байдал нь нэг л гажиг, хэтэрхий
нямбайлж байхыг хөндлөнгөөс харсан хүн учрыг нь лавлажээ. Гэтэл мужаан: "Үнэн хэрэг дээрээ, би өөрөө
энэхүү сандал дээр сүүжээ амраах тэр өдрийн төлөө л, суухад эвтэйхэн болгоод орхие гэж бодсондоо л
шүүдээ" гэжээ. Харин гайхалтай нь тэрээр хожим нээрээ хотын захирагч болж, мөнөөхөн сандал дээрээ
суусан гэдэг.
Логик судлаачид зоригийн эрх чөлөөний тухайд янз бүрийн онолын маягийн дүгнэлт хийдэг. Гэвч
бид цөм "сайн муугийн сонголт тэр хүний эрх чөлөөнд даатгагдаж байдаг" гэж бодож байх ёстой юм.
Өөрөөр хэлбэл хүн гэдэг усан дээр шидэгдэж, урсгал даган хөвөх дэрс лугаа адил бус, бүр чадамгай сэлэх
хүчтэй байж, давалгаа сөрж өөрийн зорих зүг рүүгээ хангалттай урагшилж явах ёстой амьтан юм гэж бодож
байх хэрэгтэй. Тэр үнэхээр тийм агаад, бидний өөрөөс гарах зоригт заавал хүлээс болж байх зүйлс энэ
ертөнцөд үгүй билээ. Цаашлаад бид, өөрийн үйлдэл нь чөтгөр шулмын хараалаас болж хүлэгдэх ёсгүй
гэдгийг бүрэн дүүрэн сайн мэдэж байгаа. Эс тэгвэл бусдаас цойлж гарахсан гэх мэтийн хүсэл бүгд нөгөө
талын хараалаар тарнидуулж орхино биз дээ. Ажил төрөл, бидний амьдрал, айл гэрийн өнгө зүс, нийгмийн
шийдвэр, бас бүхий л нийгмийн бүтэц, зэрэг эд эс цөм хүмүүсийн дур зорго бол эрх чөлөөтэй юм гэдэг бат
итгэлийг өмнөтгөл болгоод бүтэж байдаг зүйлс юм. Харин энэхүү бат итгэл алдагдаж орхивол нийгэмд
хариуцлагагүй байдал дэлгэрч, боловсрол хийгээд зөвлөмж, ухуулга зэрэг арга барил ямар ч хэрэгцээгүй
болох бус уу. "Хүний дур зорго бол эрх чөлөө байдаг" гэж ямагт бидний сайн сэтгэл тунхаглаж байдаг. Дур
зорго л хүний төгс өмчилж чадах цорын ганц өв хөрөнгө юм. Тэгээд дур зоргыг зөв тал руу хандуулах уу,
буруу тийш залах уу гэдэг нь бидний хүн тус бүрд тохоогдсон асуудал юм. Дадал заншил болон уруу татах
хүчинд татагдлаа ч сайн сэтгэл бидэнд "цаашлахаа боль" гэж тушаадаг. Харин дадал заншил, дур хорхойгоо
захирахад ер бусийн хүч зэрэг нь хэрэгцээгүй юм. Чадах чинээгээрээ хатуу чанга шийдлээ эвцэлдүүлбэл л
гүйцээ.

Wednesday, November 3, 2010

Зориг хийгээд амьдрах хүч Өөрийн тавилангаар шатаж амьдар



1.3ам үгүй бол замаа бүтээ
"Өтгөс би бурханд ч, чөтгөрт ч итгэдэггүй. Өөрийнхөө бие хийгээд сэтгэлийн хүчинд л
асар их итгэл тавьж явдаг". Энэ бол Скандиновын эртний нэгэн ухаантны хэлсэн алдартай үг юм.
Эртний Скандинов хүний сүлд нь зээтүү бөгөөд түүн дээр "Бид зам хайж байна. Зам байхгүй бол
замаа бий болгоно" гэсэн цэцэн үгийг сийлсэн байдаг. Энэ нь дээр өгүүлсэн ухаантны үгтэй агаар
нэг, билэг танхай сэтгэлийн илэрхийлэл агаад тэрхүү онцлог одоо ч тэдний үр садад
уламжлагдсаар ирсэн буй.
Скандиновын домог үлгэрийн хамгийн гол онцлог нь алх барьсан бурхан юм.
Ерөөс алхыг яаж барьж буйтай адил яльгүй нэг хөдөлгөөнийг нь хараад л тэр хүний араншинг
мэдэж, түүний бие сэтгэлийн хүчийг багцаалдаж болох талтай ажээ.
Нэр алдартай нэгэн зохиолч найзыгаа хөдөө нутагт газар худалдаж аваад тийшээ нүүх гэж
байхад нь тэр газрын оршин суугчдын зан төрхийг ганц үгээр шулуухан онож хэлсэн байдаг:
"Энэ газрыг худалдаж авна гэдэг анхаарал самбаа шаарданагэсэн үг.Үүнийг эндхийн хүмүүс сайн
мэдэж байгаа. Парисаас ирж миний мал эмнэлгийн сургуульд явж байгаа хүн ч бий, хэрэв тэрээр
найзтайгаа ирвэл ганц төмөр оронд чинь сэтгэл ханаад тэрсэлдэхгүй. Өөрөөр хэлбэл биеийн хүч ч,
сэтгэлийн хүч ч тэдэнд дутагдаж байдаг юм. Тийм хүний амьдардаг газар хичнээн хөрөнгө
орууллаа ч тийм хэрэгтэй үр ашгийг горьдолтгүй бизээ" гэж өгүүлжээ.
Иймэрхүү, зан төрхөнд тохирсон таталбарыг юм анхааралтай гэгч ажигладаг хүнээс өөр
хэн ч хийж чадахгүй. Дээрх үгнээс "Төр Улсад хүч өгч, хагалж буй газарт нь үнэ цэнэ олгоход тэнд
амьдрах хувь хүмүүсийн биеийн болоод сэтгэлийн хүчнээс өөр юм тус болохгүй" хэмээх үнэн
тодоос тод харагдаж байна. Өөрөөр хэлбэл Францын зүйр үг ёсоор "газрын үнэ, тэнд суух хүний
үнээр шийдэгддэг" ажээ. Амьдрах хүчээ дээшлүүлж, төлөвшүүлэх явдал маш чухал. Үнэ цэнтэй
зорилтоор хөөцөлдье хэмээх шийдэл хүний янз бүрийн гайхалтай онцлог шинжийн суурийг бүрэлдүүлж
өгдөг. Хэн ч гэсэн амьдрах хүч байвал нэг хэвийн, хүчир ажил эс бөгөөс сонирхолгүй тулга тойрсон аахар
шаахар ажилд дарагдалгүй өдрөөс өдөрт өөдөө урагшилж явдаг. Амьдрах хүчээр бялхсан хүн цөхрөх, эрсдэл
хүлээхээс айлгүй, жирийн хүн амжуулж үл чадах агуу их ажил хэргийг гүйцэтгэж чаддаг.
Ямар ч салбарт амжилт гаргахад чухалчлагдах зүйл бол, давуу онцгой авъяас гэхээс илүү эрс
шийдэл юм. Эцсийг нь хүртэл бүхий л чадлаараа хичээж оролдьё хэмээх шийдлийн хүч чухал юм. Ийм
болохоор , амьдрах хүч гэдэг нь хүний зан төрхийн гол цөм болох хүч бөгөөд, энэ цөм дүүрээд ирэх үед
жинхэнэ хүн болдог гэж хэлж болох юм.
Амьдрах хүчний улмаас хүн үйлдэл хийж, оюун санаагаа хөвчилсөн хичээл зүтгэлээ эхлэдэг.
Тэгээд амьдрах хүчинд суурилж чин үнэн хүсэл эрмэлзлэл үүснэ, өөрөөр хэлбэл хүний амьдралд жинхэнэ
үнэрийг шингээж өгөх эрмэлзлэл төрдөг.
Баторь сүмийн дотор булагдсан хагархай дуулганд" хүсэл эрмэлзлэл хүч болдог" гэж сийлээстэй
байв. Энэ бол түмэн хүний сэтгэл зүрхэнд сийлэх ёстой үг болов уу.
Ширакийн хүү Иеэс "Аймхай хулчгар хүн гамшигт унадаг" гэж өгүүлсэн байдаг. Мэдээж хэрэг зүрх
зоригтой хүн шиг хувьтай хүн үгүй. Тухайлбал хичээл зүтгэл нь хөөс шиг ариллаа ч өөрөөсөө хамаарах
бүхнийг хийлээ гэж санагдаж л байгаа бол түүгээр сэтгэл нь ханаж чадна. Зовлон бэрхшээлтэй олонтоо
шургуу тэвчээртэй тулалдаж ялан дийлсэн хүн хөлнөөсөө цус дуслуулж дөрвөн мөчөө хүлүүллээ ч эр зориг
хэмээх таяг тулан алхаж буйг харах шиг биднийг "Хүмүус" хэмээх сургуульд сурах Геологийн эрдэмтэн Хю
Миллер "Миний бие цорын ганц зөв сургааль хүлээсэн нь хүмүүс хэмээх сургууль юм. Тэнд" зовлон
бэрхшээл" хэмээх бэрх чанга, эрхэмсэг багштай санаандгүй учирсан билээ" хэмээн өгүүлсэн байдаг.
Чармайж зүтгэж явах зуураа гараагаа алдаж, аахар шаахар хэл ам өдөөн, ажлаа хийдүүлэхэд хүрвэл, алдаа
мадаг чинь асч буй галнаас илүүтэй гэрэлтдэг юм. Ямар ч ажил байсан түүнээс зугатаж болохгүй хэмээн
бодвол ажил удалгүй гарт чинь хялбархан ороод ирнэ.
Зүтгэл оролдлого хэмээх заншил бусад заншилтай адилхан цаг хугацаа өнгөрөхийн хэрээр биенд
хялбархан хэвшээд ирдэг. Тиймээс эгэл жирийн чадвараас өөрцгүй ч нэг удаа зөвхөн нэг зүйлд анхаарлаа
төвлөрүүлэн хийж дуусгавал том үр дүн гарч ирдэг ёстой.
Паул Бакстон жирийн авъяастай хүнээс илүү жир бусын хичээл зүтгэлтэй хүнд найдвар тавьдаг байлаа.
Тэрээр өөрөө " Тийм байх ёстой гэж тангарагласан зүйлдээ бүх хүчээ шавхаж түүнийгээ гүйцэтгэ" хэмээх
Библийн сургаалийг эрэгцүүлдэг байснаас тэр юм. Бас тэрээр өөрийнхөө амжилтын тухайд нэг удаа нэгэн
зүйлд бүхий л хүчээрээ босч сөрсний л ач юм гэж өгүүлдэг байжээ.
Үнэхээрийн үнэ цэнтэй зорилтыг бол баатарлаг зоригтойгоор барьж авахгүйгээр биелүүлж
чадахгүй. Хүний өсөлт хөгжилт бэрхшээлтэй тулалдах зоригийн хүч, өөрөөр хэлбэл оролдлого зүтгэлээс
хамаарч байдаг. Нэг хараад бололцоогүй гэж бодогдох зүйлийн ихэнх нь оролдлого зүтгэлээр бололцоотой
болохыгхараад бид ихээхэн гайхдгийг үгүйсгэж боломгүй.
Найдлага тавих сэтгэл хүчтэй байвал зөвхөн түүгээр боломж бодиг байдал болон хувилдаг. Хүчтэй
хүсэл горьдлого нь бид ямар нэг юмыг хийж гуйцэтгэхийн совин болдог. Гэтэл аймхай хулчгар агаад эргэж
хургасан хүн эхнээсээ ямар нэг зүйлийг өөрөө өөртөө бололцоогүй гэж бодчихдог тул нэг ч ололтод хүрч
чаддаггүй.
Францын залуу офицер үргэлж л өрөөн дотуураа холхиж "хэзээ ч юм, заавал хуурай замын цэргийн
маршал болчихоод үзүүлээд өгнө дөө" гэж чанга дуугаар хэлдэг байсан гэдэг. Залуу офицерын дийлдэшгүй
мөрөөдөл удалгүй бодит биеллээ олжээ. Хожим нь тэрээр командлагчаар дэвшиж нэрээ дуурсган цаашлаад
үнэхээр мөрөөдлийнхөө дагуу Францын хуурай замын цэргийн маршал болж, амьдралаа өнгөрүүлсэн гэдэг.

Monday, October 25, 2010

Сурах эрмэлзлэлээр шатаж яваа хунд хаалт байдаггүй



Гаслант ядуу амьдралтай ч эр зориг хийгээд тэсвэр тэвчээрээ шавхан гаргаж, түүндээ дөрөөлөн улмаар
амжилт олсон уран бүтээлчид олон билээ. Нөгөөтэйгүүр ядуугийн зовлонгоо тэсч чадалгүй хийсч унасан
хүмүүс ч цөөнгүй бий. Зураач Жон Мартин ховорхон гэмээр туйлын ядуу амьдралыг биеэрээ туулсан нэгэн
билээ. Анхныхаа томоохон бүтээлээ туурвихаар ид ажиллаж байх үедээ тэрээр нэг бус удаа өлсч үхэхийн
ирмэгт тулж очиж байжээ. Нэг удаа өөрт нь ердөө ганцхан шиллингийн зоосноос өөр юм байсангүй. Тэр
зоос гайхамшигтай гялгар байсан тул ямагт гараасаа салгалгүй барьж байсан боловч аргаа барсан тэрээр
түүгээрээ талх авч идэхээр явжээ. Талхаа аваад буцах гэж байтал дэлгүүрийн хүн гэнэт Мартины гараас
талхаа булааж авчээ. Тэгээд төлөхөөр өгсөн мөнгийг нь чулуудаад буцаах нь тэр. Гэрэл ойн гялалзаж байсан
өнөөх зоос ядуу зураачид хэрэг болсонгүй. Учир нь тэр хуурамч зоос байсан ажгуу. Оромжиндоо буцаж,
тэндээс эрж хайж байж өчүүхэн талхны үйрмэг олж, түүнийг үмхэж өлсгөлөнгөөс аврагдсан гэдэг.
Ийм бэрх нөхцөлд ч Мартин зургаа бүтээхээр улайрч, бүхий л чадлаараа сэтгэлгээгээ
шавхаж байлаа. Цөхрөлтгүй хичээн оролдож, бас бололцоог алдалгүй барьж байх зориг түүнд
байсан. Хэдэн өдрийн дараа бүтээлээ зарлахад хүмүүс түүний бүтээлийг шагшин магтаж алдар нэр
нь түгжээ.
Ямар ч тохиолдолд хичээл зүтгэлээрээ төрөлхийн билэг авъяасаа улам додомдсоор байх
ахул, өөрийгөө хамгаалах хүч чадал заавал суудаг байна. Хичнээн аажуу удаан байлаа ч заавал
алдар нэр хүрч ирэх нь лавтай юм. Олон агуу их уран бүтээлчидтэй нэгэн адил, Мартины амьдрал
ч үүнийг тодорхой харуулж байна.
Уран зураг, барималтай нэгэн адил хөгжимд ч бусдаас цойлон гарахын тулд хичээл зүтгэл
болон шаргуу оролдлого нэн чухал юм.
Хендел ядрахаа мэдэхгүй, цөхрөлтгүйгээр ая зохиох гэж зүтгэж байлаа. Ялагдал хүлээж
гансрал гутралын байдалд орох тусмаа тэрээр хүчээ улам бүр шавхан дайчилж байлаа. Нэг удаа
өрд баригдаж, бэрх ичгүүр гутаал амссан ч, түүнд огт гуньсангүй.
Тэр жилээ тэрээр"Саул" "Египедийн израйльхүн","Драйдений магтуунд зориулсан
аялгуу", "Арван хоёр дугаар концерт", "Аргосын Жюпита" дуурь зэргийг зохиосон бөгөөд эдгээр
нь цөм түүний оргил бүтээлүүдийн тоонд ордог ажээ. Нэгэн зохиолч Хенделийн тухайд:
" Тэрээр юуг ч эрэлхэг зоригтойгоор давж гарч чадаж байв. Хэний ч тусламжийг авалгүй
ганцаараа арван хоёр хүний ажлыг хийж гүйцэтгэсэн" гэжээ.
Хайндон өөрийн урлалын тухай: "нэгэн сэдэв зурсхийн орвол эцсийг нь хүртэл түүний
араас мөрдөх нь чухал" гэжээ. Моцарт "ажил л миний хэмжээлшгүй баяр баясгалан байдаг" гэж
өгүүлсэн байдаг.
Бетховены хэлэх дуртай үгийг доор сийрүүлбэл: "Сурах эрмэлзлэлээр шатсан авъяаслаг,
хичээл зүтгэлтэй хүнд "энд хүрээд зогсоё" хэмээх хаалт байдаггүй".
Нэг удаа төгөлдөр хуурч Мошиэлс Бетховенд нэгэн дуурийнхаа төгөлдөр хуурт зориулсан
аяны ноотоо гардуулсан бөгөөд түүнийхээ эцсийн хуудасны өнцөгт "Бурхны авралаар эсэн мэнд
дуусах болтугай" гэж бичсэн байлаа. Түүнийг нь харсан Бетховен тэр дор нь үзгээ авч түүний доор
ийн таталгажээ: " Бурханд найдах нь юу вэ. өөрийнхөө хүчээр өөрийгөө аврагтун".
Энэ үг л уран бүтээлч Бетховены амьдралаараа туулсан, хамгийн ойр дотны уриа лоозун нь болж
байсан гэдэг .

Friday, October 22, 2010

Ажилла! ажилла! бас дахиад ажилла!



Гоц авьяастайгаа өөрөө хүлээн зөвшөөрдөг залуучуудад өвөрмөц зан төрхтэй нэгэн байхад эрх
танхил ч ажилдаа улайрдаг зантай нь ч олон байдаг. Харин Уилки бол тэднээс өөр байлаа. Тэрээр
цөхрөлтгүй, тогтвортой хичээн зүтгэсээр ирсэн билээ.
"Миний амжилт төрөлхийн билэг авъяас гэхээсээ илүү, газар мөлхөж буй мэт шаргуу зүтгэлийн үр юм.
Миний зураг сайжирсны шалтгааныг ганцхан үгээр илэрхийлж болно. Өөрөөр хэлбэл шантрахгүй
хичээллэсэн учраас тэр юм" гэж тэрээр өгүүлсэн байдаг.
Хожим Уйлки Лондонгоос явж хямдхан сууцанд амьдрах зуур "Тосгоны улс төрчид" хэмээх зураг зурсан
байна. Энэ зураг сайн үнэлэлт авч, зургийн захиалга ч өсчээ. Гэсэн ч тэрээр урт удаан хугацааны туйлын
ядуу буурай амьдралтай эвлэрэхээс өөр аргагүй болсон юм. Учир нь тэрээр зургаа бүтээхдээ хэтэрхий их цаг
хугацаа байсан тул тэрхүү зураг нь зарагдлаа ч ихэнхдээ ашиг болж чаддаггүй байлаа.
Үнэндээ, тэрээр нэг ширхэг зураг зурахад урьдчилан сайн судалж, хичээнгүйлэн бэлтгэл хийнэ.
Нэг амьсгаагаар зураад гаргадаг зураг нэг ширхэг ч байгаагүй бөгөөд, олонхи зургаа зурж дуусгахад нэлээд
хэдэн жил зарцуулж байв. Зураад дууссан зургийг ч дахин дахин засвар хийж, дараа нь дахин тодруулалт
хийгээд арай гэж гараас гаргана. Ингэж л нөр их анхаарч байсан юм.
"Ажилла! ажилла! бас дахиад ажилла!" .Энэ бол Уилки-ийн лоозун байлаа. Тэрээр чалчих дуртай
уран бүтээлчийг ерөөс үздэггүй байв. Ярихдаа чадмаг хүн үр тарих төдийг бол чадаж магадгүй юм. Гэвч аль
ч үед боловсорсон үр жимсийг хурааж авах нь хэл үггүй гуйцэтгэгч маягийн хүмүүс байдаг. " Цаг үргэлж
ямар нэг ажил хийж байцгаая" хэмээж тэрээр дэмий чалчих хүмүүсийг буруутгаж, залхуу хүнийг зэмлэж
байлаа. Нэг өдөр найздаа ийн ярьжээ:
Уилки Шотландын урлагийн академид сурч байхад, тэр үеийн захирал нь зураач Леонарс-ын үгийг
оюутнууддаа сонсгох дуртай байсан гэнэ.
"Та нар билэг авъяастай юм бол хичээл зүтгэл түүнийг чинь улам бататгаж өгнө. Хэрвээ авьяасгүй бол
хичээл зүтгэл түүнийг орлох болно", "Тийм учраас л" гэж Уилки үргэлжлуүлэн ярьдаг байжээ. "Би чадлаараа
хичээж зүтгээд үзье гэж шийдсэн юмаа. Билэг авъяас үгүй гэдгээ өөрөө түмэнтээ сайн мэдэж байсан
болохоороо..." гэжээ.

Thursday, October 21, 2010

2.Өөрийгөө эзэмдэх сэтгэлийг ургуулж тордох тухайд



Сийлбэрчин Жон Флексман Лондонд гөлтгөнө (гипс) эдлэлийн жижиг худалдаачны гэр бүлд
төржээ. Бага байхаас өвчинд ээрэгдэж, дэлгүүрийн лангууны сүүдэрт нуруун дороо дэр ивэж зураг зурах,
ном унших зэргээр цаг өнггөрөөж суудаг байв.
Нэг өдөр Флексманд үнэн алдартны шашны нэгэн лам Хомер-ын шүлгүүд хийгээд Сервантес-ийн
"Дон Кихот" номыг уншуулахаар өгчээ. Тэрээр ялангуяа Хомерын бүтээлийн бүх ботиудыг шимтэж
баатарлагийн үзэлд сэтгэл татагдан баатруудынх нь дүрийг бүтээе хэмээн сэтгэл шуударчээ.
Гэтэл түүний анхны уран бүтээл нэлээд эв хав муутайхан болсон гэнэ. Гэвч хүүгийнхээ бүтээлээр бахархсан
аав нь нэгэн сийлбэрчинд үзүүлтэл тэрхүү алдартай сийлбэрчин маань "хн, хн" хэмээн хамар дотроо
дуугарахаас өөрийг үзүүлсэнгүй нүүр буруулан оджээ.
Харин Флексман хүүд уран бүтээлч хүнд байх шилдэг чанарууд бүрдсэн байв. Өөрөөр хэлбэл
хичээл зүтгэл хийгээд тэсвэр тэвчээр гэх мэт. Тэрээр тээнэгэлзэх юмгүй уншиж судласаар бас зураг болон
сийлбэр бүтээхээр чармайж байлаа. Түүний эхний үеийн бүтээлүүдээс хэд хэд нь өнөөг хүртэл хадгалагдаж
ирсэн бөгөөд-тэдгээр нь гайхалтай бүтээл биш ч гэсэн тэр үеийнх нь агуу их тэсвэр тэвчээртэй хичээл
зүтгэлийнх нь ул мөр яах аргагүй тодоос тод үлдсэн байдаг юм.
Түүнд ганцаараа хөл дээрээ босч чаддаг болтол урт удаан хугацаа шаардагдсан билээ. Эхэндээ
нарсны мөчрөн таяг тулж дэгэн догон алхдаг байв. Улмаар таягаа орхиж, явдаг болтлоо өсч хөгжсөн байна.
Амжилт олохоор шийдэж, хичээл зүтгэлийнхээ үр дүнд итгэлтэй байх тухайд
Зураач Дэвид Уилки-ийн амьдрал ч оролдлого зүтгэл, чармайгч төлөвөөр дүүрэн ажээ.
Шотландын, үнэн алдартны шашны санваартны гэр бүлд төрсөн
тэрээр бүр багаасаа уран сайхны авъяасаа харуулжээ. Сургууль дээрээ хойрго, тааруухан сурагч мөртлөө,
хүнийг зурах болохоороо гайхалтай нямбай болно. Бүрэг дуугайхан бага наснаасаа эхлэн тэрээр эрчимлэг
зан чанарыг биедээ нууж байжээ. Тэр чанар нь амьдралынх нь туршид түүний онцлог шинж болсон юм.
Тэрээр цаг ямагт зураг зурах бололцоо нөхцлийг хайж байдаг байлаа. Сүмийн хана, голын захын
элс зэрэг нь түүний зорилгоо биелүүлдэг дуртай газар нь байв. Ямар ч зүйл байсан арга эвийг нь олох
төдийд зураг зурахад хэрэг болдог аж.
Галын шилээврийн хугархай модоор бийр хийж, зөөлөн чулуугаар дэлгэц хийж, ноорхойг хэдэрсэн
гуйлгачинтай дайралдвал шууд л тэр хүн, зургийнх нь сэдэв болно.
Бусдын гэрт очихоороо хананд нь эрээчиж орхидог тул, ханаа хараад нөгөө жаалхүү Уилки ирээд явжээ
гэдэг нь төвөггүй ойлгогддог байсан гэнэ. Тэр ч байтугай цэвэр цэмцгэрт дуртай эхнэрүүд дураараа занд нь
уурсаж байсан бололтой.
Эцгийнх нь хувьд санваартан хэмээх ажил үүрэг гүйцэтгэх тул, зураач гэх мэт "нүгэл ихтэй" ажилд
туйлын дургүй байв. Тийм боловч хүүгийнхээ шийдлийг өөрчлөхдөө тулсангүй, эцэст нь хүү нь зураач
болохоор бэрхшээл төвөгтэй өгсүүрзамаар шийр заан авирах болсон билээ.
Тэрээр Шотландын урлагийн сургуульд орохоор санал тавьсан ба бүтээл нь бүдүүн болхи тул учир
дутагдалтай гэдэг шалтгаанаар зөвшөөрөгдсөнгүй. Гэсэн ч улам илүү шилдэг бүтээл туурвитлаа хичээн
зүтгэсээр удалгүй амжилттай тэнцсэн байна. Элсэн орсноосоо хойш ч түүний ахиц дэвшилт алгуур удаан
байсан ч хөрөг зураг урлахаар шимтэж буй түүний өөрийнх нь дүр зураг амжилт олохоор шийдэж, хичээл
зүтгэлийн үр дүндээ баттай итгэлтэй

Tuesday, October 12, 2010

Цаг ямагт хамгийн сайнд хүчээ зориулж, алхам алхмаар урагшлаарай



Байгалийн зураач Тигпег "Английн Клауд" хэмээн нэрлэгдэж ирсэн бөгөөд, бүтээлийн онцлог нь язгуур
шинждээ бус түүний амьдралдаа хөлөө олж өндийж ирсэнтэй нь ижилсэх тал ихтэй байдаг. Тurner бас л
ажил хийж мөнгө олж, суралцсаны эцэст алдар нэр олсон уран бүтээлч билээ.
Түүний эцэг нь Лондонд үсчний газар эрхэлж байсан учир, тэрээр хүүхэд байхаасаа ажилд нь тусладаг
байлаа. Нэг өдөр тэрээр мөнгөн цар дээр сийлэх хээний загвар хийж байхад нь нэгэн үйлчлүүлэгч тааралдаад
тэрхүү зурагны сайхан болсныг сонирхож, зургийн авъяасыг нь хөгжүүлж үзвэл яасан юм бэ? хэмээн эцэгт
нь зөвлөжээ. Энэ явдлаас санаа авч Тurner зургийн зам руу хөл тавьсан ажээ.
Залуу уран бүтээлчдийн дийлэнх нь зам зуураа олон бэрхшээлтэй тулгардагтай нэгэн адил Тигпег ч
тэр жишгээс тойрсонгүй. Түүгээр барахгүй тэрээр ядуу байсан тул зовлон бэрхшээл бүр ч их байлаа. Тэрээр
зураг урлахын зовлонг тоолгүй, ясаа гартал боловсрохуйд зүтгэв.
Бусдын зургийг будаж өгөх мэтийн ажил байсан ч зөвшөөрч нэг оройдоо хагас крон олж, түүгээрээ
оройн хоол иддэг байлаа. Тэрээр ийнхүү мөнгө олохын зэрэгцээ мэргэжлийн технологи эзэмшиж байв. Бас
аяллын хөтөлбөр болон хэвлэлийн газрын хүсэлтийг зурж, номын зургийн ажлыг ч хүлээн авч, түүгээрээ
өчүүхэн бага мөнгө олдог байлаа. "Тэр үед, үүнээс өөрөөр явах зам надад байсан болов уу? Энэ л миний
хийж чадах хамгийн сайн дасгалын арга байсан юм" гэж хожим өгүүлж байжээ.
Тэрээр өөрт нь таарч тохирохгүй ажлыг ч анхааралтай хянамгай гэгч нь хичээнгүй хийдэг байв.
Цаг ямагт хамгийн сайнд хүчээ шавхаж өмнө хийснээсээ нэг хоёр алхмаар урагшилсан зүйлийг зурж бутээе
хэмээн чармайсан юм. Түүнтэй адилхан ажил хэрэгт хичээнгүй хандвал хэн ч гэсэн нүдэнд нь харагдсаар
буй өсөлт дэвшилтэд хүрэх нь дамжиггүй.
Тurner-ийн зургийн авъяас ийнхүү өсч дэвжсэн юм. Харин түүний тухай үүнээс илүү магтах нь
илүүц байж магад. Яагаад гэвэл, бидний үед хадгалагдаж үлдсэн түүний бүтээлүүд түүний алдар нэрийн
баттай хөшөө дурсгал болж байгаагаас тэр билээ.